Nhân kỷ niệm 20 năm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam, Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội chính thức ra mắt dự án “Không gian kể chuyện đình Kim Ngân” - Lấy di sản kiến trúc, hệ thống hoa văn đặc hữu và ký ức nghề kim hoàn làm trung tâm, dự án mở ra một mô hình trải nghiệm mới, nơi câu chuyện phường nghề Thăng Long được tái hiện sinh động trong đời sống đương đại.

Lễ Ra mắt dự án nhận được sự quan tâm của giới chuyên môn và công chúng (Ảnh: BTC)

Dự án được xây dựng dựa trên hệ thống hoa văn đặc hữu của đình Kim Ngân – Từ các mảng chạm la hầu, linh thú đến đồ án hoa lá – được nghiên cứu, phân loại và phóng tác thành một ngôn ngữ thị giác thống nhất. Ngôn ngữ này được ứng dụng xuyên suốt vào kiến trúc, bảng biển, vật dụng, đồ họa và các điểm trưng bày để tạo nên một nhận diện đồng bộ, trang nghiêm nhưng gần gũi.

Không gian được tổ chức theo hành trình của người thợ kim hoàn xưa, từ “Vô Nghệ – Nhập môn” tại cổng đình, “Kỹ nghệ” ở sân trình diễn, đến không gian “Thành Nghệ” – nơi trưng bày các tác phẩm tinh xảo, mô phỏng tiến trình trưởng thành của người thợ Thăng Long.

Ông Bùi Tiến, chủ nhiệm dự án, chia sẻ: “Chúng tôi muốn người xem bước vào đình Kim Ngân như bước vào một hành trình học nghề – nơi mỗi không gian kể lại một nấc thang của nghề kim hoàn để di sản thật sự sống lại trong hiện tại.”

Song song với đó là hoạt động trình diễn nghề: Thúc bạc, chạm khắc, dán bạc, làm đồ sừng, in mộc bản Thanh Liễu… do các nghệ nhân Định Công, Đồng Xâm, Kiêu Kỵ trực tiếp hướng dẫn. Du khách không chỉ quan sát, mà được tự tay thực hành các thao tác nghề, cảm nhận sự công phu, tỉ mỉ và tinh thần “Kính Tổ - Trọng Nghề”.

Dự án cũng giới thiệu các ứng dụng đương đại của hệ hoa văn đình Kim Ngân trong tranh, vải, vật phẩm lưu niệm và thiết kế không gian, mở ra hướng tiếp cận mới để “di sản nuôi dưỡng di sản” và tạo nguồn lực cho bảo tồn.

Nằm tại số 42–44 Hàng Bạc, đình Kim Ngân là một trong những di tích kiến trúc - nghệ thuật tiêu biểu nhất của khu phố cổ Hà Nội, được xếp hạng Di tích Quốc gia năm 2013. Đây là bằng chứng sống động về sự hình thành của một phố nghề, một phường hội và những lớp văn hóa nghề kim hoàn đã bồi đắp nên bản sắc của Kẻ Chợ xưa.

Trong thế kỷ XIX, nơi đây vừa là không gian thờ tổ nghề, vừa là điểm họp phường, nơi đúc bạc - đổi tiền và gìn giữ kỷ luật nghề. “Chữ Nghệ” ở Hàng Bạc được thể hiện không chỉ qua sản phẩm kim hoàn tinh xảo mà còn qua lối sống, tác phong, nếp nghĩ của người thợ Thăng Long.

Trong bối cảnh phố cổ đô thị hóa nhanh và nhiều nét nghề đang phai nhạt, việc tái sinh câu chuyện phường nghề trong chính di tích gốc mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Không gian Kể chuyện đình Kim Ngân trước giờ Khai mạc. (Ảnh: BTC)

Bảng biển giới thiệu làng nghề tiêu biểu trong Không gian kể chuyện đình Kim Ngân. (Ảnh: BTC)

“Không gian kể chuyện đình Kim Ngân” là bước đi chiến lược trong lộ trình biến di tích thành “không gian văn hóa sống” của khu phố cổ, kết nối di tích - phường nghề - cộng đồng. Dự án hướng tới mô hình có thể nhân rộng tại các di tích như đình Hàng Buồm, đình Thanh Hà – nơi những câu chuyện nghề, kỹ nghệ và hoa văn truyền thống có thể được kích hoạt trở lại, tạo thành mạng lưới “không gian kể chuyện di sản” của phố cổ Hà Nội.

Chương trình trải nghiệm kéo dài đến ngày 15/12/2025 với các workshop thường nhật: In mộc bản, chế tác chất liệu truyền thống, làm quà tặng… giúp công chúng tiếp cận di sản qua thực hành, chứ không chỉ qua việc trưng bày.

Trưởng ban quản lý Hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội Ngô Thị Thùy Dương chia sẻ tại buổi lễ. (Ảnh: BTC)